|
|
 Voor en na onweerbuien kan men, zoals bekend, goede vangsten boeken.
Maar hoe staan de kansen tijdens het onweer? En is het vissen tijdens
een onweersbui mogelijk zelfs gevaarlijk?
Bijna ieder van ons hengelaars is wel eens door een naderende onweersbui
overvallen. In het vrije veld is dit natuurschouwspel een buitengewoon
indrukwekkende ervaring. Onze voorouders schreven donder en bliksem toe
aan de toornige oud-germaanse god Donar. En veel filmscènes komen zonder
onweer niet tot hun recht als het gaat om een dramatisch accent
(Frankenstein, Dracula, enz...). Sinds het verschijnsel natuurkundig
verklaard is, is het mysterieuze aan het schouwspel (onweer) ontnomen en
in de loop der eeuwen zijn allerlei installaties ontwikkeld om have en
goed te beschermen tegen blikseminslag.
Voor ons hengelaars is echter een niet onbeduidend gevaar gebleven. Het
is amper voldoende te weten dat men volgens een oude zegswijze beuken
zou moeten zoeken en uit de buurt van eiken zou moeten blijven. Beter is
het om da omstandigheden ongeveer te kennen om op het beslissende moment
zichzelf en anderen te kunnen beschermen.
Onweersbuien ontstaan als vochtig warme en koude luchtmassa’s elkaar
“ontmoeten”. Door de verschillen in elektrische lading ontstaan zeer
hoge spanningen. Met een snelheid van 30.000 km per sec. komt het in
0,00015 sec. tot een ontlading. De druk in het “kanaal” dat door een
bliksemschicht in de lucht wordt gemaakt, ligt rond de 100 bar (een
autoband heeft ongeveer 2 bar). De hierbij vrijkomende lucht wordt voor
ons hoorbaar als donderslag. De uitwerking van de extreem hoge stroom
20000 – 400000 ampère, heeft een ieder van ons wel eens kunnen waarnemen
bij bomen. Een boom wordt door een blikseminslag gespleten of nagenoeg
opgeblazen doordat de door de energievrijkomende hitte in zeer korte
tijd de boomsappen laat verdampen. Deze “stoomdruk” laat de boom uit
elkaar spatten.
De kans om door de bliksem getroffen te worden mag dan wel zeer klein
zijn, het is echter bewezen dat op 300 meter afstand van de plaats van
inslag nog gevaarlijk hoge spanningen optreden. 40% van alle ongelukken
door bliksem inslag verlopen dodelijk en 75% van alle ongelukken
gebeuren in de open lucht.
Een onweersbui komt opzetten. In het vrije veld loopt de visser gevaar
en bij de vissen verdwijnt de bijtlust. Daarentegen bestaan er echter
goede vangstkansen als het onweer
voorbij is.
Dekking zoeken!
 Hoe kan een visser zich nu beschermen? Onweersbuien bewegen zich voort
over land met een snelheid van gemiddeld 60 km per uur, d.w.z. dat men
na de eerste donderslag na circa I 0 minuten ter plaatse met het onweer
kan rekenen. Voor de hengelaar valt hieruit de belangrijkste aanwijzing
af te leiden, namelijk dat hij nog ongeveer 10 minuten de tijd heeft om
een veilig heenkomen te zoeken. Dat is een solide gebouw, àf de
beschuttende haven als men vanuit een roeiboot vist, àf een auto.
Worden we ondanks alle voorzichtigheid aan het water door een onweersbui
over vallen, maken we ons zo klein mogelijk. De reden daarvoor is dat de
bliksem de kortste weg naar de aarde zoekt. Doorgaan met vissen tijdens
een onweersbui is ongehoord lichtzinnig, de omhoog gehouden hengel werkt
als een bliksemafleider. Een natte holglashengel wordt wat betreft het
gevaar nog overtroffen door een van carbonfiber. Die is in een vlak
landschap ruim voldoende om de kans op een blikseminslag aanzienlijk te
vergroten. Het is belangrijk om de voeten tegen elkaar op de grond te
plaatsen. Zo wachten we gehurkt tot het onweer voorbij is, erop lettend
dat we niet het hoogste punt in het landschap vormen. Een kuil of andere
"verdieping" in het terrein is een gunstige plaats. Tijdens het onweer
moet men de hengels noch de steunen of standaards e.d. aanraken. Alleen
de tegen elkaar geplaatste voeten hebben contact met de aarde.
Bij onze oosterburen houdt de zegswijze over eiken en beuken hardnekkig
stand. Een praktische betekenis heeft deze spreuk echter niet meer.
Vroeger was dat anders, een eikenbos was een indicatie voor een gebied
met een verhoogd risico wat betreft de kans op blikseminslag. Dat wil
niet zeggen dat de eik buitengewoon goede eigenschappen als
bliksemafleider heeft, maar dat de bodemgesteldheid waaraan de eik voor
zijn natuurlijke voortplanting de voorkeur geeft, dit risico met zich
brengt. Omdat bomen tegenwoordig vanuit bosbouwtechnische aspecten
worden aangeplant is deze indicatiefunctie vervallen, en zodoende is
deze overgeleverde ervaring waardeloos geworden. Als we onder een boom
bescherming zoeken moeten we een minimumafstand van een meter aanhouden.
Wat zijn de vangkansen?
Wat betreft de vangkansen bestaat er geen enkele reden om tijdens een
onweersbui door te vissen:
I. Zo voorzichtig mogelijk sluipt de ervaren sportvisser naar de
.waterkant, want de vissen kunnen met hun gevoelige zijlijnen enz, enz...
(de rest weet u) Men mag echter wel aannemen dat de drukgolven van een
donderslag de vissen sterk zullen doen opschrikken. In elk geval zullen
ze zich zeer zeker niet razend snel op het eerste het beste aas storten.
2. Ook probeert de visser zorgvuldig te vermijden dat zijn schaduw over
het water valt. Wat echter is de schaduw vergeleken met de sterke
lichteffecten van een bliksemflits! Ook hiervan mag worden aangenomen
dat dit niet bepaald de bijtlust zal bevorderen.
Wie het schouwspel van een onweersbui in het open veld bewust heeft
meegemaakt, zal hebben opgemerkt hoe passief, ja bijna gelaten en
lijdzaam, de dierenwereld zich gedraagt. Er is geen vogel die zingt en
koeien staan met hangende kop te herkauwen. Als het onweer echter
voorbij is stijgt de leeuwerik op en beginnen de vogels hun concert als
bij het eerste ochtendgloren. Koeien beginnen te grazen en paarden die
eerst angstig dicht bijeen gedrongen stonden verspreiden zich in de wei.
Mogen we dit gedragspatroon ook op de vissen projecteren? Goede vangsten
zijn in elk geval ná een onweer vaak waargenomen. Dit valt te verklaren
aan de hand van de sterke luchtdrukverschillen voor en na een bui.
Gevaar van bovenaf
Klap van 20 000 volt...!
Het testen van de carbon hengels met 6 Volts meetapparatuur.
Het meten
met een lage spanning van hengels waar van de laklaag is verwijderd,
garandeert de beste en betrouwbaarste gegevens.
Stroom springt over! Stroom kan zelfs meer dan een meter door de lucht
overspringen, en als een "vuurbal" uw carbonhengel raken als u daarmee
te dicht in de buurt komt van een hoogspanningsleiding. 81J ons
experiment sprong de stroom met een scherpe knal 49 cm door de lucht,
over op de hengel.
Uw hengel is voor een vis pas gevaarlijk als deze geen erg heeft in de
haak of de lijn. Een soortgelijk gevaar bedreigt u onder
hoogspanningsleidingen. Als u zo'n leiding niet opmerkt, en met uw
carbonhengel alleen maar in de buurt ervan komt, slaat 20.000 Volt
"krachtig aan". En uw kans "levend te worden teruggezet" is buitengewoon
klein.
Gelukkig zijn in ons land (nog) niet veel ongelukken bekend. Maar uit
het buitenland worden wel degelijk gevallen gerapporteerd van
sportvissers, die met hun "lange pijp" in handen (bijna) de dood vonden.
Een dergelijk schrikbarend avontuur overkwam de Duitse sportvisser
Robert Wensanen. Eigenlijk is het een wonder dat hij de klap van 20.000
Volt wist te overleven.
Het was een grijze novemberdag toen hij met zijn 9,5 m lange carbon
hengel aan een vijver een paar aasvisjes wilde vangen. Toen, eindelijk,
een voorzichtige aanbeet. Rob bewoog z'n hengel omhoog, een knal en z'n
gehele lichaam brandde, en toen werd alles donker... Toen hij weer
bijkwam, lag hij trillend in het gras. Hij rook verbrand vlees, zijn
rechterarm was als dood. Het duurde een poosje tot Robert het begreep:
de hoogspanningsleiding boven hem... Totaal de kluts kwijt pakte hij
zijn spullen bij elkaar en ging naar huis.
Of het nu zwijgzaamheid was of schaamte, Rob vertelde niemand iets van
zijn "ongeval" en zocht ook geen arts op. Na drie weken liet hij in
gezelschap van een paar vrienden "iets los". Toevallig was een van hen
werkzaam bij de arbeidsinspectie, en die reconstrueerde het gebeurde:
Sluiting van de hoogspanningsleiding op de hengel. De stroom ging via
het handvat van de hengel, dwars door de trui, het overhemd, door de
arm, waar een diepe, rechthoekige brandwond ontstond. Vervolgens ging de
stroom door het gehele lichaam naar de linkervoet, en verliet via de sok
en de rubberlaars het lichaam om in de aarde te verdwijnen. Waarom
Robert dit als regel dodelijke ongeval overleefde met slechts enkele
brandwonden als "schade", is alleen met speculaties te verklaren.
De ongelukken in binnen- en buitenland klinken allemaal hetzelfde
Zwitserland:
Een ervaren wedstrijdvisser loot een plaats onder een
hoogspanningsleiding. Hij raakt deze met zijn 9,25 m lange hengel en
wordt door een klap van 50.000 Volt gedood.
Oostenrijk:
Een vader die met z'n zoon gaat vissen raakt bij het afsluiten van z'n
auto met z'n reeds gemonteerde 6 m lange hengel een hoogspanningsleiding
en sterft ter plekke.
Frankrijk:
Een vissende Fransman wordt in Bourgondië door een stroomstoot in zee
geslingerd.
Engelse kranten spreken van "Killer-rods"...
Met dank aan
Guido Vinck van Beet magazine
Foto illustraties Zeevissport vzw |
|
